begin > toverslag > 2010 > de onzichtbare foto 



Toverslag 2010

Hier staan toverslagen (magische verslagen) van oromaan, xylomaan en totaaltovenaar ZALiX.

zaterdag 3 juli 2010

De onzichtbare foto

Dat klinkt alsof ik het te warm heb maar vooral alsof ik verschrikkelijk mijn best heb zitten doen om een lokkende titel te verzinnen. Het eerste klopt, het tweede zou echter een misvatting zijn. Titels schud ik altijd moeiteloos uit mijn mouw, zelfs met een plakkerig hemdje aan.

Met de onzichtbare foto bedoel ik een foto die in het echt niet te zien is. De foto zelf is dus helemaal niet onzichtbaar en in die zin slaat de titel dan ook nergens op, daar is het een titel voor. Maar het tafereel dat ik fotografisch vastlegde lijkt in de aardse werkelijkheid van geen kanten op de foto die het geworden is dus in die zin was de foto in het echt niet te zien. Onzichtbaar noem ik dat dan.

Een slap aftreksel van de werkelijkheid? Nee, eerder het tegenovergestelde eigenlijk. De werkelijkheid bleek maar een slap voorzetje voor de veel krachtiger foto.

Er zijn bepaalde lichtsituaties die een camera door zijn beperkte dynamisch bereik domweg niet goed kan vastleggen. Of misschien wel goed maar niet zoals wij het met het blote oog zien. Of misschien wel zoals wij het met het blote oog zien maar niet zoals wij het uiteindelijk door onze hersenen voorgeschoteld krijgen.

Want we denken wel dat we met onze ogen zien maar dat is maar zeer ten dele waar, een groot deel van onze visuele waarneming wordt bepaald door onze hersenen. Probeer met het blote oog maar eens de perspectivische vertekening van bijvoorbeeld een hoog gebouw te zien. Je ogen kunnen het maar je hersenen corrigeren er zo lustig op los dat het veel oefening vergt om het te zien.

Het kan nog idioter en in dat kader herinner ik me de prismatische triatlonbril voor fietsers die ooit op de markt kwam. In de jacht naar meer stroomlijn kon je een bril met vreemd gevormde glazen opzetten die het licht om een hoekje kon vouwen. Voordeel: je hoeft je hoofd niet op te tillen om vooruit te kijken, dat doet de bril voor je.

Een klein nadeel is er ook: je ziet alles op zijn kop. En nu het aardige: als je een poosje oefent met de triatlonbril op, ik zou persoonlijk thuis achter het bureau beginnen en niet meteen de weg op gaan, ga je alles weer normaal zien. Je hersenen draaien de zaak gewoon weer voor je om.

Nog een verrassing: als je de bril constant gebruikt en na lange tijd weer afzet zie je alles zonder bril op te hebben ook weer op de kop. Ook dat komt wel weer goed maar ik word bij het idee al duizelig dus hoef beslist geen triatlonbril. Een ligfiets lijkt me wel zo praktisch. Niet duizelig, toch goed gestroomlijnd.

Je ogen zien die vervorming dus wel degelijk maar je hersenen corrigeren het en maken dat alles weer lijkt te kloppen. Hetzelfde geldt voor licht en donker en dan vooral voor het verschil tussen licht en donker.

Daarom (openbaring van fotografisch geheim) vallen voor beginnende landschapsfotografen de foto's op bewolkte dagen vaak zo tegen. Het verschil in licht tussen de lucht en het landschap is zo groot dat de camera het niet aan kan en je eindigt daardoor met een overbelichte lucht of een onderbelicht landschap. Beiden zijn geen porum als je wat beter leert kijken en doen menige fotograaf ervan dromen nog eens een bepaalde plek op aarde opnieuw te mogen bezoeken, maar nu met zonlicht.

Je ogen hadden er allemaal geen last van, die kiezen gewoon telkens een ander diafragma waardoor alles keurig belicht wordt en je hersenen goochelen zo verschrikkelijk snel met alle data dat je niet door hebt dat alles van armoedig knip- en plakwerk aan elkaar hangt. En jij maar denken dat je niks staat te doen daar op die heuvel. Zelfs sloom voor je uitkijken is al keihard werken.

Er zijn speciale verlopende voorzetfilters te krijgen die bovenin de lens het licht tegenhouden. Op die manier kun je de camera foppen en ook bij hoog contrast nog aardige landschapsopnamen maken. Ik gebruik die filters ook maar dan de digitale versie ervan. Het verloop kies ik zelf en als het moet kan ik zelfs om die ene boom of kerktoren heen fietsen.


Toverslag - koeien

Koeien onder een boom met tegenlicht, Beutenaken


Niet alle contrastrijke situaties zijn echter op te lossen met een verloopfilter dus soms moet je als fotograaf gewoon de handdoek in de ring gooien en aftaaien. Ervaren fotografen houden niet zo van aftaaien, die leren liever de beperkingen van hun apparatuur te benutten en weten in situaties met extreem veel contrast soms spectaculaire beelden te maken.

Die beelden ervaren we waarschijnlijk vooral als spectaculair omdat we zoiets in het echt nooit kunnen zien, vanwege die eeuwig doorcorrigerende hersenen dus. Bijgevoegde foto toont ongeveer wat ik bedoel en dat het alweer koeien werden kan ik ook niet veel aan doen, die staan nou eenmaal overal om me heen want koeien houden van mensen. Bloemen ook trouwens maar dat wist je al.





 
Copyright - ZALiX - 2006 / 2018